در دوره راهنمایی کودکان در حال عبور از طفولیت به بزرگسالی هستند، و دوران سختی را سپری می‌کنند با وجود تغییرات زیاد کودکان دوره راهنمایی ممکن است احساس ناتوانی در برابر وضعیت‌های مختلف داشته باشند در حالی‌که قبلاً به راحتی با مشکلات روبه‌رو می‌شدند. ورود به دوره‌ راهنمایی باعث تغییر محیطی ناگهانی می‌شود که می‌تواند کاملاً ناراحت کننده باشد. دانش‌آموزان زمانی که به خانه بر می‌گردند کاملاً تحت استرس هستند و لازم است با آن‌ها صحبت کنیم و زمانی است که باید به حرف‌های آن‌ها گوش کنیم. این مسأله واقعاً مشکل و برخورد با آن سخت است، آنان باید بفهمند که ما مشکل آنان را حس می‌کنیم و در خانه احساس امنیت و راحتی کنند. وادار کردن نوجوان‌ها به صحبت خیلی سخت است و آن‌ها به راحتی حرف نمی‌زنند آن‌ها مایل هستند فقط با دوستانشان صحبت کنند.نوجوانها فکر می کنند نمی‌توانند روابط خوبی را با همسالان خود حفظ کنند، همچنین آن‌ها نمی‌خواهند شکست بخورند. باید با آن‌ها به شکل مهربانانه و حمایتی رفتار کنیم. این اطمینان را به آن‌ها بدهیم که می‌توانند مشکلات خود را در خانه حل کنند. انجام وظایف توسط والدین به نسبت زمان دبستان وقت بیشتری می‌گیرد. آن‌ها نیاز دارند که زندگی والدینشان با ثبات باشد و همان‌طور که ماجراهای مختلفی در زندگی آن‌ها رخ می‌دهد، زندگی والدین همیشه با ثبات در جای خود قرار دارد در این سن اضطراب جدایی جای خود را به امتناع از مدرسه رفتن می‌دهد، در واقع در این مقطع امتناع از مدرسه رفتن مطرح می‌شود نه ترس و آن به دلیل کسب تجربه‌های عینی است از حضور در مدارس ابتدایی، مشاهده رفتارها، ارایه اطلاعات واقعی یا غیرواقعی از مقطع تازه، توسط همسالان، افراد خانواده و غیره، وابسته شدن و عادت به حضور یک معلم در تمامی دروس، تعداد کم دانش‌آموزان کلاس و ترس از حضور در کلاس‌های حجیم یا معلم‌های مرد (بیشتر برای پسرها)، عدم آگاهی نسبت به مقطع، قوانین و مقررات مدرسه، سختگیری کادر اجرایی و دبیران و در صورتی که از نظر آموزشی ضعیف بوده باشند، ترس از ناتوانی و شکست تحصیلی. این دوره از حساس‌ترین دوران زندگی فرد است. تحولات مربوط به بلوغ، رشد فکری و روانی، تمایل به استقلال طلبی، تغییر در ارزش‌ها و تحولات جسمانی از این سن آغاز می‌شود. نوجوان در این سن بسیار حساس، زودباور و تأثیرپذیر است. تجربه‌های قبلی از نحوه رفتار معلم، محیط آموزشی، ناظم و مدیر و روابط با همسالان در چگونگی واکنش او نسبت به محیط تازه مؤثر است. بی‌تردید در آغاز هر پایه به طور طبیعی مواجه با نوعی دلشوره، اضطراب و نگرانی نوجوانان در برخورد با محیط تازه تحصیلی خواهیم بود. اخلاق و رفتار معلم، طرز تفکر او، سطح فرهنگی، کیفیت و نحوه آموزش دروس، و برخوردش با مسائل و مشکلات بچه‌ها، روش کلاسداری و تدریس‌اش و شیوه‌های انضباطی او، جاذبه و دافعه‌اش، تشویق و تنبیه، نظم و ترتیب در دوره ابتدایی و آغاز دوره راهنمایی تأثیر سازنده یا مخرب در افکار و واکنش‌های او به محیط تازه دارد.